اين كار بي مقدار را تقدير و اينجانبرا بر تعقيب و اتمام و تكميل آن تشويق و تحريض مي فرمودند ليكن با همه آن عنايات ، احوال شخصي ، كه بيشتر معلول اوضاع اجتماعي ومولود شئون روزگار ميبوده ، سدّ اين راه ميشد و مفاد « تجري الرّاح بما لا تشتهي السّفن » از اجراء مسئول و انجام مأمول بازم ميداشت . آن چند برگ سياه چنان كه گفتم ، فهرستي بيش نه و چنان كه اشارت رفت ، آن هم مهجور گشته و در شرف نابودي و تباه بود . . تا اينكه در سال 1324 شمسي نشر دانشرا در دانشگاه تهران انجمني بنام « انجمن تأليف و ترجمه » تأسيس يافت و بنابراين شد كه استادان ، هر يك بنوبه اي مقرّر كتابي براي چاپ تهيه كنند . برخي از دوستان دانشمند يادآوري كردند كه اينجانب همان موضوع « تحوّل فقه » و چگونگي ادوار و عهود آن را كه بتعبير آنان « روشن شدن آن خدمتي عظيم بعالم علم و دين مي باشد » پشنهاد و در آن زمينه كوشش و اجتهاد و كتابي حاوي آن مباحث تهيه و ايجاد كنم . با همه دشواري كه در اين كار بود و بخوبي بر آن واقف بودم چون تهيه اين كتابرا خدمتي بزرگ بعالم اسلام و مساعدتي سترگ باهل فضل و طالبان علم ميدانسته وميدانم ، باميد اينكه اين خدمت ، كه از لحاظ انتسابش به من بسيار ناقابل است ، مقبول درگاه إله و منظور پشگاه حضرت رسالت پناه و مشمول عنايت مراجعه و مطالعه عالمان كار آگاه و مورد استفاده دانشپژوهان حقيقتخواه گردد ، آن يادآوري را منت قبول بر خود نهاد و اقدام بر اين دشوار را وجهه همت وفريضه كوشش خويش قرار داد . زحماتي كه در راه تأليف مندرجات اين اوراق تحمل شده و اشكالاتي كه در تهيه آنها در پيش بوده بر خوانندگان ، كه بيگمان خود اهل دانش و مرد تتبع و اطلاع خواهند بود ، بسيار واضح است بدين جهت تشريح و توضيح آنها را شايسته و بجا نميدانم ليكن شايد بى جا نباشد كه در اينجا چند مطلب زير بطور فهرست و اجمال ياد گردد : 1 - ممكن است برخي از خوانندگان به مقدار دشواري اين كار توجه نداشته باشد